اصرار اعراب برای دیدار ایران و آمریکا
ایران و آمریکا در حالی در سازمان ملل مذاکره داشتند که اعراب برای فراهم‌سازی این گفت‌وگو، تهران و واشنگتن را تحت فشار گذاشته بودند.
متعاقب مذاکرات ایران و آمریکا در حاشیه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل در روز سه‌شنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵، سایت تحلیلی «میدل ایست آی» مدعی شده که اعراب برای فراهم‌سازی این گفت‌وگو، تهران و واشنگتن را تحت فشار گذاشته بودند.
در این گزارش آمده است: یک مقام رسمی می‌گوید ایران می‌خواهد آتش‌بس با رفع محاصره مناطق تحت کنترل حوثی‌ها در یمن مرتبط شود و ۲۴ میلیارد دلار دارایی‌های مسدودشده نیز فوراً آزاد شود.
دیدار عراقچی و ویتکاف در نیویورک
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک با استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، دیدار کرد تا درباره شرایط پایان دادن به جنگ میان دو کشور گفت‌وگو کنند. این نخستین دیدار علنی میان دو طرف طی چند ماه گذشته بود.
چندین مقام کشورهای حاشیه خلیج فارس به «میدل ایست آی» گفتند که تلاش می‌کنند زمینه یک دیدار غیررسمی و ناگهانی میان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، را فراهم کنند، اما مسائل مربوط به هماهنگی و برنامه‌ریزی این دیدار پیچیده بوده است.
فشار اعراب خلیج فارس بر تهران و واشنگتن
یک مقام کشورهای خلیج فارس به «میدل ایست آی» گفت قطر در میان کشورهای عربی خلیج فارس نقش اصلی را در تسهیل دیدار میان ویتکاف و عراقچی بر عهده داشته است.
کشورهای خلیج فارس در روزهای منتهی به نشست مجمع عمومی سازمان ملل، واشنگتن و تهران را برای انجام مذاکرات در سازمان ملل تحت فشار قرار داده بودند. قطر و امارات متحده عربی نیز در آخر هفته خواستار کاهش تنش و تعامل با جمهوری اسلامی شده بودند.
ترامپ روز سه‌شنبه گفت میانجی‌های ایرانی و آمریکایی مذاکرات «بسیار خوبی» انجام داده‌اند؛ این در حالی بود که او در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، ایران را به «نابودی کامل» تهدید کرد.
ترامپ هنگام دیدار با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، به خبرنگاران گفت: «آنها جلسه بسیار خوبی داشتند، جلسه‌ای بسیار سازنده و جلسه دیگری نیز در آینده‌ای بسیار نزدیک برای آنها برنامه‌ریزی شده است.»
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دستیابی به توافقی جدید گفت: «نمی‌توانم تصور کنم چرا آنها نخواهند این کار را انجام دهند. این می‌تواند به یک دستاورد بزرگ منجر شود، یا به نابودی.»
ویتکاف نیز در پاسخ به پرسشی درباره مذاکرات گفت: «در حال حاضر احساس بسیار خوبی دارم.»
شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز چیست؟
مذاکرات مستقیم میان آمریکا و ایران از زمانی که تمدید آتش‌بس در ماه ژوئن از هم فروپاشید، متوقف شده است. هر دو طرف در تلاش برای اعمال کنترل خود بر آبراهه تنگه هرمز، حملاتی علیه کشتی‌ها انجام داده‌اند.
رسانه‌های دولتی ایران بعداً در همان روز تأیید کردند که عراقچی با ویتکاف دیدار کرده و افزودند که او شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز را ارائه کرده است.
بر اساس گزارش رسانه‌های دولتی ایران، وزیر امور خارجه ایران گفت تهران خواهان آن است که آمریکا فوراً محاصره دریایی خود را لغو کند، دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد کند و جنگ در تمامی جبهه‌های مقاومت پایان یابد.
در ظاهر، این شروط تفاوتی با شروطی که ایران در ماه ژوئن مطرح کرده بود ندارند؛ اما در اظهارات جداگانه، یک مقام ارشد ایرانی نشان داد که تهران مواضع و خواسته‌های خود را سخت‌تر کرده است.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، روز سه‌شنبه در گفت‌وگویی با خبرگزاری فرانسه گفت تهران خواهان آزادسازی کامل ۲۴ میلیارد دلار دارایی‌های مسدودشده ایران، به‌صورت یکجا و پیش از آغاز مذاکرات است، نه آزادسازی آنها به‌صورت مرحله‌ای.
او همچنین گفت ایران خواهان رفع محاصره مناطق تحت کنترل انصارالله یمن از سوی عربستان سعودی، به‌عنوان بخشی از توافق آتش‌بس، است.
محبی گفت: «موضوع یمن در دستور کار توافق قبلی قرار نداشت. اکنون ما خواهان آن هستیم که رفع محاصره یمن در توافق گنجانده شود.»
در ماه ژوئن، ایران برقراری آتش‌بس با آمریکا را به توقف حملات رژیم صهیونیستی به لبنان مرتبط کرده بود؛ جایی که حزب‌الله، متحد ایران، در حال جنگ با این رژیم بود. با این حال، حملات به لبنان همچنان ادامه داشته است.
آمریکا نیز در ماه ژوئن، همزمان با تمدید آتش‌بسی که اکنون دیگر وجود ندارد، با بازگرداندن بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران موافقت کرده بود. این اقدام اما ترامپ را در معرض انتقاد شدید قانون‌گذاران و مفسران آمریکاییِ حامی رژیم صهیونیستی قرار داد.
مشخص نیست آیا این وجوه واقعاً به ایران تحویل داده شده است یا خیر؛ زیرا آتش‌بس خیلی سریع فروپاشید.
در حالی که رسانه‌های دولتی ایران دیدار عراقچی با ویتکاف را تأیید کردند، محبی در اوایل همان روز هرگونه گفت‌وگو با آمریکا را رد کرده بود.
او گفت: «آمریکایی‌ها تلاش کرده‌اند با ما تماس بگیرند، اما ما هرگونه تماس از این نوع را رد می‌کنیم. روابط ما با دشمن، تا زمانی که آنها رویکرد خصمانه داشته باشند، صرفاً از طریق اقدام نظامی انجام می‌شود.»
